PSICOSOCIAL
Imos
traballar máis anos, si ou si, pero estamos física e mentalmente
preparados?, lanza ao aire Manuel Velázquez, xefe de Sección de
Traballo e Seguridade Social de Bizkaia e membro do Observatorio
Vasco de Acoso Moral. Xa que parecemos condenados a alargar a idade
laboral e as empresas arrastran cadros de persoal cada vez máis
envellecidas, este Observatorio, xunto ao Colexio de Avogados de
Bizkaia e a Academia de Ciencias Médicas de Bilbao, abriu o melón e
caldeou o debate sobre como lograr un traballo sustentable para os
traballadores maiores de 55 anos.
Non
tiren a toalla. Fronte a todo pronóstico, saiban que o bo rolo
laboral alarga a vida e reduce a tendencia a padecer enfermidades
mentais como o alzheimer. Canto máis traballes, máis tempo vives?,
expuxo onte Consol Serra, doutora do Hospital do Mar de Barcelona e
profesora da Universidade Pompeu Fabra. “O traballo pode ser fonte
de benestar sempre que teñas un bo ambiente psicosocial de relacións
persoais e que o traballo sexa creativo. Iso aumenta a túa calidade
de vida e os anos que vives”, sentenciou.
Por
exemplo, os traballadores que optan por atrasar a súa xubilación
adoitan ser menos propensos a desenvolver alzheimer e outras formas
de demencia. Os datos confirman que existe unha redución do 14% na
detección de alzheimer nas persoas que se xubilaron aos 65 anos
sobre aquelas que se xubilaron aos 60. Non é tan optimista o
neurólogo bilbaino Juan José Zarranz. “Efectivamente, sempre se
viu unha relación entre as persoas que se manteñen ben mentalmente
e as que se manteñen activas. Iso é moi favorable para manter a
saúde do cerebro, pero non é tanto porque sigan traballando senón
porque se manteñen activas exercitando a mente, xa sexa lendo,
facendo crucigramas ou xogando ao xadrez...”, explica.
Con
case o 40% da poboación española maior de 50 anos, unha porcentaxe
que subirá dez puntos nos próximos anos, os desafíos
multiplícanse. Como conseguir que o traballo sexa sustentable para
aguantar no tallo até os 67 ou 70 anos? “Pois con medidas de
prevención de riscos laborais, flexibilizando xornadas a medida das
capacidades do individuo e facendo políticas para que os
traballadores se vaian reciclando e ocupen postos máis compatibles
coas súas aptitudes”, responde convencido Velázquez.
Porque,
empeñándose en ver o vaso medio cheo, hai cousas que os
traballadores maiores fan mellor que os máis novos. “Son as que
esixen maior experiencia e capacitación técnica. Os maiores teñen
mellor comprensión dos problemas, fixan mellor unha estratexia de
actuación, son máis responsables, máis prudentes á hora de
actuar. Son aspectos positivos que xera a idade”, precisa
Velázquez.
Acoso
laboral
Unha
pregunta flota no ambiente: Como encaixan estas aspiracións nunha
sociedade na que os traballadores maiores están estigmatizados? Como
leva un sexagenario o traballo nun contexto no que rendeu que a idade
é un elemento negativo no emprego? Pois mal porque a idade
convértese en motivo de discriminación laboral. “Houbo sentenzas
moi soadas en entidades bancarias ou grupos multinacionais que
querían xubilar aos 55 ou 56, e produciuse ese acoso laboral para
que se acollan a plans de xubilación que en teoría son
voluntarios”, afirma Velázquez.
Esther
Pomares, profesora de Dereito Penal na Universidade de Xaén, aclara
que ademais se dá o agravante de que “para esa discriminación por
razón de idade, o Código Penal non ofrece ningunha resposta
específica. No delito de acoso laboral, tampouco se prevé a idade
como factor discriminatorio”. Iso conleva que o traballador que
sofre ese mobbing atópase totalmente desamparado e desprotexido pola
lei “e disuádaselle á hora de denunciar”.
“O
acoso discriminatorio como tal non está regulado no Código Penal,
aínda que contemplado na lexislación laboral”, subliña. Por iso,
as condenas por malos tratos por razón de idade prodúcense
exclusivamente pola vía laboral e non pola vía penal, “xa que o
lexislador desatendeu iso”, insiste Pomares. “É probable que
exista discriminación pero igual se justifica cun concepto de
produtividade ou de rendibilidade que acabará prexudicando ao
traballador”, resalta a profesora.
Perda
de capacidade laboral
Pero
ademais dos despedimentos por idade, as empresas enfróntanse a un
reto de proporcións históricas, dispor de cadros de persoal activos
que peitean moitas canas. E se hai que xubilarse talluditos, debemos
dispor de suficiente saúde para conter ou minorar a previsible perda
de capacidade laboral que acompaña aos anos.
“As
patoloxías neurológicas máis frecuentes a partir dos 55 anos son a
patoloxía vascular, os ictus cerebrais, a deterioración mental de
tipo vascular, a enfermidade de Parkinson e os trastornos de soño,
sobre todo o soño excesivo durante o día no posto de traballo”,
explica Zarranz, que asegura que “estas enfermidades están a
aumentar porque están directamente relacionadas co envellecemento da
poboación”.
E
aínda que obviemos os problemas que relata o doutor e en idades
avanzadas téñanse boas facultades mentais para continuar
traballando, tamén deberían ir acompañadas de plenas facultades
físicas. De aí a importancia dos programas de promoción da saúde
na empresa (plans de deshabituación tabáquica, prevención de
enfermidades cardiovasculares, programas de educación postural,
control da tensión ou talleres de alimentación saudable) que poden
axudar a compensar ou a contrarrestar os procesos dexenerativos
físicos.
Que
se pode facer?
Sen
fórmulas universais e cun envellecemento galopante, a premisa que
onte fixou o seminario celebrado no Colexio de Avogados é empezar a
adaptarse xa á nova situación. “No futuro moitos traballadores de
idade avanzada estarán en posición de continuar cun traballo
remunerado, pero non necesariamente ao mesmo nivel de esixencia
laboral e de rendemento. De feito, pódense e débense crear
traballos específicos para maiores”, expón Velázquez.
“En
Arcelor Mittal puxeron en marcha unha iniciativa nova. Até agora o
envellecemento do persoal xestionábase prexubilando traballadores.
Agora, como xa non existen incentivos para iso, houbo un cambio de
paradigma e optaron pola estratexia de postos específicos para
maiores”, indica como aviso a navegantes.
Deia.com
Ningún comentario:
Publicar un comentario