Non é necesario que se produza ningún accidente ou dano persoal ou material para que se inicie un procedemento penal pola creación do risco para os traballadores

RECORDATORIO SENTENZA

Aínda que desgrazadamente non é moi frecuente, segundo unha sentenza da Audiencia Provincial da Coruña, é posible que se abra un procedemento penal pola posta en perigo da vida ou integridade dos traballadores aínda no caso de que non ocorrese ningún accidente.

A sentenza derívase dun deses casos, cuxo orixe é a paralización dos traballos dunha obra por parte da Inspección de Traballo por ausencia de proteccións colectivas.

Aínda que a sentenza non ofrece moitos detalles sobre as circunstancias específicas da obra, das declaracións dun dos implicados inférense que  foi un feito puntual, de retirada das garantías perimetrais e redes, debido a labores de  desencofrado.

O Xulgado do Penal condenou ao Xerente da empresa, ao Técnico de Prevención do Servizo de Prevención Propio (SPP), ao Coordinador de Seguridade e Saúde, e a un cargo profesional non especificado, ás penas de 5 meses de prisión coa accesoria de inhabilitación especial para o exercicio da súa profesión en actividades relacionadas coa prevención de risco laborais. Posteriormente, a Audiencia rebaixou a pena a 2 meses (que substituíu por multa) e deixou sen efecto a inhabilitación profesional.

Aspectos máis relevantes da  sentencia:

1.- Da autoría e a cooperación necesaria: O Xerente da empresa foi condenado como autor e o resto como  cooperadores necesarios. A consideración como autor ou  cooperador necesario considérase irrelevante a efectos de determinación da pena, por canto aplicanse as mesmas penas nun ou outro caso.

2.- Da confirmación da culpabilidade dos recorrentes:

a) Coordinador de Seguridade e Saúde: … tendo en conta que o recorrente era o coordinador de seguridade e saúde durante a execución da obra designado pola promotora, e que na mesma incumpríanse de modo relevante as medidas de seguridade, o que determinou a paralización dos traballos pola Inspección de Traballo, imponse a desestimación do recurso, confirmando a resolución recorrida. Entre as funcións do coordinador de seguridade e saúde atópanse as de previr e controlar, real e efectivamente; que o empresario facilitou e proporcionou os medios idóneos para garantir a seguridade dos traballadores, identificando as fontes de risco e, no caso de advertirse e detectarse, non xa só tratar de neutralizalas inmediatamente, poñendo este feito en coñecemento do empresario e, mesmo, da autoridade laboral, chegándose, caso de ser necesario, ata paralizar as obras (neste sentido sentencia da Audiencia Provincial de Madrid do 21 de marzo de 2011).

b) Técnico de prevención do  SPP: … o recorrente era empregado de EMPRESA, e que lle correspondía a elaboración do plan de seguridade e saúde e supervisar a súa aplicación e neste sentido refírese á declaración da testemuña “X” cando sinala que o recorrente fora algunha vez pola obra como xefe de seguridade de EMPRESA.

c) Xerente: … O empresario non queda exonerado polo feito de delegar no xefe en de obra. O empresario que delega o seu deber de seguridade fai nacer un novo deber no delegado pero non queda liberado do seu, que só ve transformado o seu contido no sentido de que o  delegante debe vixiar que o delegado cumpra correctamente co seu deber, e corrixilo se non é así, o que evidentemente non ocorreu no caso de autos.

3.- Da rebaixa das condenas de prisión e supresión da inhabilitación profesional: dilacións indebidas e ausencia de accidente.

A sentenza de instancia aprecia a circunstancia atenuante de dilacións indebidas como moi cualificada e rebaixa a pena nun grao. Con todo, tendo en conta o tempo transcorrido desde os feitos, máis de 10 anos, sen que á data recaese sentenza firme, e así mesmo considerando que a pesar da gravidade dos incumprimentos constatados e que determina a procedencia da condena por un delito do artigo 316 do Código penal, tais incumprimentos non se materializaron na produción de resultado lesivo, nin accidente laboral algún de carácter leve sequera, estímase máis adecuado, en atención ao previsto no artigo 66.1 2ª do Código penal , a rebaixa da pena en dous graos, impoñendo a todos os acusados recorrentes as penas de 2 meses de prisión que, en atención ao previsto no artigo 71 do Código penal , substitúese pola de 120 cotas de multa, a razón de 6 euros cada unha, e 2 meses de multa, con idéntica cota diaria.

Por outra banda, en atención a que no momento dos feitos estaba a traballar na obra unha soa empresa, estímase tamén adecuado excluír da condena a pena accesoria de inhabilitación especial para o exercicio da profesión en relación con actividades de prevención de riscos laborais durante o tempo da condena.

Conclusión:

Por regra xeral, as dilixencias previas penais inícianse tras un accidente grave, moi grave ou mortal.

Con todo,como demostran esta e outras sentenzas, non é necesario que se produza ningún accidente ou dano persoal ou material para que se inicie un procedemento penal pola creación do risco para os traballadores.

Así as cousas e como en moitos casos ocorría no  recente pasado, xa non vale esperar a ter a sorte de que non pase nada; a situación de perigo pode, por se mesma, comportar condenas penais para os suxeitos implicados.

Fonte: Aspectos xurídicos da prevención