O empresario non pode negarse
inxustificadamente a que as traballadoras con redución de xornada
elixan un horario que lles permita conciliar o seu emprego coas súas
necesidades familiares. E se o fai, pódese enfrontar a unha sanción
de entre tres mil e seis mil euros por danos morais. A angustia pola
incerteza e o desasosego sufrido é un dano real do que debe
responsabilizarse a empresa.
Así o establece unha sentenza do
Tribunal Superior de Xustiza de Canarias, que condena a unha cadea
comercial a indemnizar con 3.125 euros a unha das súas empregadas, á
que concedeu a redución de xornada solicitada, pero coa condición
de que traballase, polo menos, seis tardes ao mes. A traballadora,
dependenta nunha das tendas da cadea, pedira facer horario de mañá
para poder coidar do seu bebé de cinco meses.
O tribunal dá a razón á muller
porque, a pesar de que a empregadora demostrou que na tenda en
cuestión o maior número de vendas producíanse polas tardes e os
sábados, non existían razóns de peso para rexeitar a solicitude da
traballadora. O tamaño da empresa outorga, máis capacidade
organizativa para adaptarse ás reducións de xornada das súas
empregadas con necesidades familiares, destaca a sentenza.
A última reforma do Estatuto dos
Traballadores reforza o dereito á adaptación de xornada para poder
conciliar. Aínda que xa existía, coa modificación este dereito
queda ampliado e as empresas deben prestarlle moita atención. A nova
redacción do artigo 34.8 establece que: «as persoas traballadoras
teñen dereito a solicitar as adaptacións da duración e
distribución da xornada de traballo, na ordenación do tempo de
traballo e na forma de prestación, incluída a prestación do seu
traballo a distancia, para facer efectivo o seu dereito á
conciliación da vida familiar e laboral».
Isto implica que as persoas
traballadoras (con fillos menores de 12 anos) poden solicitar a
adaptación da súa xornada laboral (xa sexa cambio de quendas,
flexibilidade horaria, teletrabajar, etc.) sen necesidade de reducir
a súa xornada laboral nin consecuentemente o seu salario.
Segundo relata a resolución do TSX
canario, a muller, que levaba catorce anos traballando na compañía
en quendas de mañá e tarde de luns a sábado, pediu unha redución
de xornada (de 38 a 33 horas semanais) tras o nacemento do seu fillo.
A empregadora concedeulla inmediatamente, pero opúxose ao horario
solicitado (de 10 da mañá a 15:30), co argumento de que era
incompatible coa "organización actual" da tenda en
cuestión.
A dependenta alegou que a quenda
solicitada era o único factible para o coidado do seu bebé, de
cinco meses, que quedaba na gardería de 9:30 a 15:30. Así mesmo,
informou de que non podía contar coa axuda do seu marido, xa que por
motivos de traballo viaxaba a miúdo a Forteventura. Con todo, os
seus responsables esixíronlle que cubrise seis tardes ao mes (oito
no caso de que este tivese cinco semanas), garantíndolle, iso si,
que libraría, polo menos, un sábado.
A lei (artigo 37.6 e 7 do Estatuto dos
Traballadores) establece que é o asalariado/a o que elixe o horario
que fará en xornada reducida. O convenio laboral pode establecer
criterios respecto diso tendo en conta os dereitos de conciliación
da vida persoal, familiar e laboral da persoa traballadora e as
necesidades produtivas e organizativas da empresa.
A traballadora levou a xuízo o seu
caso e conseguiu, en primeira instancia, que se lle recoñecese a
quenda solicitada, pero non a compensación económica solicitada
porque se tivo en conta a actitude negociadora da empresa. Con todo,
o tribunal superior rectificou esta decisión e sancionou á empresa
por danos morais con 3.125 euros.
Como expón, o rexeitamento
inxustificado do empregador obrigou á muller para xudicializar o seu
caso e pelexar polo seu dereito a unha xornada nun horario compatible
coa gardería do menor. A "angustia" da situación pola
incerteza dunha posible reconsideración da súa vida familiar e o
"desasosego" é un dano real indemnizable, afirma a
maxistrada.
Para a cuantificación da sanción
aplicable a sentenza recorre ao cadro de multas establecido na Lei de
infraccións e Sancións na Orde Social (LISOS). Neste sentido, a
negativa á redución de xornada nos termos solicitados asimílase a
unha falta grave, que leva aparelladas unhas sancións de entre 3.126
e 6.250 euros.
A sentenza, interpreta a lei aplicada
baixo a "perspectiva de xénero". Con este termo, acuñado
pola xurisprudencia e utilizado singularmente no ámbito do emprego e
das condicións laborais, preténdese detectar e eliminar as
situacións de discriminación indirecta que sofren as mulleres e que
lles impiden avanzar en igualdade de trato e oportunidades.
A doutrina constitucional e a
xurisprudencia aplicable sinalan, apunta a maxistrada relatora, no
mesmo sentido: a limitación dun dereito ligado á efectiva
conciliación da vida familiar e laboral pode ser sexista, isto é,
discriminatorio para a muller. A resolución di ademais que a
redución de xornada ten un "impacto desproporcionado de
xénero", en referencia a que son solicitadas maioritariamente
polas traballadoras.
Ligazón á Sentenza
